Mü’min, yapacağı işin neticesini gözetleyerek sonunda pişman olmamaya çalışır. Şayet sen, aklın, hevâ-i nefse galip olmasını istiyorsan, neticelerini tahmin edinceye kadar, arzularını yerine getirmekte acele etme. Çünkü arzulanan şeyi yapma neticesinde meydana gelen pişmanlığın kalpteki etkisi, arzunun kalpte kalmasından daha fazladır. Kendisine zarar veren şeyi, fayda verenden ayırmak için, ayak kaymasına karşı tedbirli olmak gerekir. Böylece kişi zarar veren şeyi bilinçli bir şekilde terk eder, faydalıyı da bilinçli bir şekilde yapar. Kim acelecilikten kaçınır, bir iş yapmadan tedbirini alır, ilmi rehber edinirse, amel etmeden önce faydalıyı zararlıdan ayırma imkânına sahip olur.
İlmin başı güzel dinlemedir. Sonra anlama, sonra hıfzetme, sonra onunla amel etme ve sonra da onu yayma gelir. Hikmetli söz söyleyenlerden bir zat şu darb-ı meseli aktarır bize: Tohum eken, tohumunu getirir ve ondan bir avuç alıp saçar. O tohumun bir kısmı yol üstüne düşer, onu hemen kuşlar kapışırlar. Bir kısmı, üzerinde çok az toprak bulunan bir kayanın üstüne denk gelir. Birazcık nemlenir, kök salar. Kökler sert kayaya varıp geçecek yer bulamayınca kuruyuverir. Bir kısmı, güzel fakat dikenli bir toprağa düşer bitip boy verince dikenler etrafını sarar ve boğarlar, işe yaramaz hale gelir. Bir kısmı da ne yol, ne kaya, ne de dikenli olan bir toprağa isabet eder. Boy atar ve yararlı hale gelir. Bu misâlde tohum eken, hikmetli söz söyleyene; tohum, hikmetli, doğru söze; yola düşen tohum, dinlemek istemediği halde dinleyen ve neticede de şeytanın kalbine attığı düşüncelerle dinlediğini unutana; kayalığa düşen tohum güzelce dinleyen fakat onu uygulayacak gayreti taşımayan bir kalbe havale eden ve anladığını ifsad edene, dikenli toprağa düşen tohum, söze kulak verip onu uygulamaya niyetli, fakat kötü duygu ve isteklerin itirazı karşısında boğulan ve dinlediklerini ifşa edip niyetlendiği şeyi yerine getirmeyene; ne yola ne kayalığa ne de dikenli toprağa düşmeyip, güzel bir toprağa düşen tohum ise, sözü dinleyip onu uygulamaya niyet eden, anlayan, yeri gelince uygulamak için sabırlı olup, kötü duygulardan uzaklaşan adama benzetilmiştir.
Sene 1967. Yer İzmir Kestanepazarı Kur’an Kursu... Kursta cuma günleri yemekte balık çıkıyor. Kimi hafta hamsi, kimi hafta da palamut geliyor sofralara. Yine bir cuma günü öğrenciler iştahla yemeği bekliyor; ama umdukları olmuyor. Yemekte hamsi yoktur. Ya o günlerde balık bulunamamış ya da gerekli para temin edilememişti. Öğrenciler balık yiyememenin hüznüyle derse girdiklerinde hamsinin muhabbeti hâlâ devam ediyordu. O yıl kursa yeni katılan hocaları onlara bir sürpriz yaptı. “Çocuklar bugün hamsi yiyemediniz. Ben size bir ömür boyu her istediğinizde yapabileceğiniz bir hamsi tarifi yapayım.” dedi. Derslerine giren kişi, 29 yaşındaki Fethullah Gülen’den başkası değildi. Hocaları tahtaya kocaman bir HAMSİ yazıp başladı anlatmaya:
“Hamsi’nin ‘H’si HEDEF’tir. Bir insanda, bir toplumda, bir nesilde hedef yoksa başarı da yoktur. Hangi dalda olursa olsun, hangi milletten olursa olsun başarmış insan görürseniz o başarının ardındaki sır mutlaka ilk önce hedef kaynaklıdır. Tabii hedef tek başına bir şey ifade etmez.
Bunun için hamsi’nin ikici harfi olan A’ya ihtiyacımız var. Hamsi’nin A’sı AZİM’i oluşturuyor. Hedefe varabilmek için azim ve gayretli olmak gerekir, azim ve gayret olmadan hedefe varacaklarını düşünenlerin ömürleri kuru bir hayalin peşinden koşmakla geçer.
Hamsi’nin ‘M’si ‘MÜCAHEDE’dir. Cehd ortadan engelleri kaldırır, yani azmetmek yetmez, bir de donanımlı olmak ve mücadele etmek gerekir.
Dördüncü vazgeçilmez maddemiz ‘S’dir. S’nin dilimizdeki ve tarifimizde yeri SEBAT’tır. Sebat, yani sabır. Bütün bunlar bir bir gerçekleşse bile, bütün ruhi ve kalbi dinamikleriyle geleceğe kilitlenmiş ideal insanında sebat yoksa, en zayıf anda emek ve gayretlerin boşa çıkabileceği acemi, hırs ve kin dolu yanlış hamlelerle o güne kadar yapılanları kumdan bir kale gibi negatif dalgalarla karşı karşıya getirir.
İ’ bu tarif içerisinde İSTİKRARI temsil ediyor. Ama merak etmeyin bütün bunlar varsa ortada istikrar var demektir. Bütün bunlardan sonra istikrar, işin ipinin Allah’ın kudret elinde olduğunun da deklaresidir.”
HEDEF Bir insanda hedef yoksa başarı beklenemez.Tek başına hedef bir şey ifade etmez.
AZİM Hedefin işe yaraması için azim gerekir. Ama sadece azim de kuru bir hayaldir.
MÜCADELE Azmin etkili olabilmesi için donanımlı olmak ve mücadele etmek gerekir.
SEBAT Donanımlı olmanın ve mücadele etmenin boşa çıkmaması için sabır önemli bir düsturdur.
İSTİKRAR Bütün bunların varlığı istikrar anlamına gelir ki; istikrar olmadan başarı da olmaz.
Kurban Bayramı’yla yılbaşının aynı günlere denk gelmesi ilginç görüntüler oluşturdu. Belki de bize yılbaşı kültürüyle, Kurban Bayramı arasındaki farklılığı görme imkanı tanıdı. Yılbaşı öncesinde çocuğuna yılbaşını anlatmak isteyenler için büyük marketlerin özel reyonlarında çeşit çeşit eşyaya rastlamak mümkündü. Noel Baba’lar bir yana, ren geyikleri bile yılbaşını simgeliyor raflarda. Enva-i çeşit hediyelik eşya, çocuklar kadar büyüklerin de ilgisini çekiyor. Amma velâkin kurbanla ilgili bir tek şey var mı diye bakın, bulabilecek misiniz raflarda?
Hayır yok! Kurban ibadetimizle ilgili ne görsel bir öykümüz ne de hediyelik eşyamız var!
Kurbanı anlatmak, anlamaktan geçiyor. O güzelim ren geyiğini isteyen çocuğunu çekiştiren annenin durumunu düşünün. Çocuk için o bir oyuncak. Ama ya anne için... Başka bir gün olsa “Neden olmasın, tabii ki alırım.” diyen anne neden almamakta direniyor dersiniz? Gözü, “Gel kızım sana şunu alayım, hem de Kurban Bayramı’nı anlatıyor!” diyebileceği bir şeyler arasa da nafile!
Kurban Bayramı üzerinde biraz daha düşünmeye ihtiyacımız var. Kurbanı anlamak ve anlatmak için daha fonksiyonel şeyler yapmak durumundayız anlaşılan. Kurbanı soğuk bir yardımlaşma ritüelinden çıkarıp hayatımızın bir parçası yapmamız lazım. Kurban kesmek denildiğinde ilk akla gelen şey zahmet ve yorgunluk olmamalı. Kurbanın bize fısıldadığı “Allah’a yakınlık” terennümünü duyabilmek gerek. Belki de gelecek yıl annesinin elini çekiştirerek Noel Baba’lı ren geyiği almak için gözyaşı döken küçük kıza, yan rafta Kurban’ı anlatan bir oyuncak bulunur, ne dersiniz?
Şu gerçeği unutmayın! Tek önemli vakit vardır; içinde bulunduğunuz an. O an en önemli vakittir. Çünkü sadece o zaman elimizden bir şey gelebilir. En önemli kişi, kiminle beraberseniz odur. Zira hiç kimse bir başkasıyla bir daha görüşüp görüşmeyeceğini bilemez. Zamanın kaybolduğunu bilenler, en çok hüzün duyanlardır. Hayatımız kaybedilen fırsatlarla doludur. Aslında iyi kullanılacak olsa, ömür hiç kısa değil.
En büyük tasarruf, zamandan yapılandır. Gereği gibi kullansa, neler başarmaz insan.
En uyarıcı şey zamandır...
Zamanın ne işe yaradığını, insan, zamanı kalmadığında anlar. Bir fırsat doğmuşsa, onu hemen yakala. Bir saat sonrası için bile bir güvencemiz yokken, bir gün yaparım diye onu sakın sonraya bırakma!
Bir anda insanın içinde çakan bir iyilik ışıltısı, gerçekleştirme imkanı varken meyvesini vermezse kişilik de zedelenir. Onu gerçekleştirmek mümkün olmaya da bilir.
İşçinin hakkını, alnının teri kurumadan ver! An’ın büyük değeri, “artık geç” olduğu zaman gündeme gelir. “Zamanı değil artık, geçti. Heyhât! Size vad edilen şey ne kadar da uzak...” (Müminûn, 23/36)
Bu dünya bir dağdır, Yaptıklarımızsa ses; Ses yankılanır, Gene bize geri gelir...
* Edepsiz, yalnız kendine kötülük etmez; bütün çevreye ateş salar. Su, gök, edep yüzünden ışıklarla dopdolu bir hale gelmiştir; melek edep yüzünden suçtan arınmıştır, temiz olmuştur.
* Ne vakte dek dünyayı zaptedeceğim, varlığımla şu dünyayı dolduracağım diyeceksin? Dünya, baştan başa karla dolsa güneş bir baktı mı hararetle hepsini eritir gider.
* Ulu bir kişinin sofrası başında, ona karşı kötü zanda bulunmak, harisliğe kalkışmak küfürdür.
* Öfke ile istek, insani şaşı eder; canı doğruluktan ayırır. Garez geldi mi hüner örtülür; gönülden yüzlerce perde gelir de gözün önüne çekiliverir.
* Tavuskuşunun da düşmanı ayaklarıdır. Nice padişah vardır ki gücü kuvveti öldürmüştür onu.
* Toprak emindir; ona ne ekersen hainlik etmez, onu biçersin. İlkbahar, Allah fermanını getirmedikçe toprak gizli şeyleri meydana çıkarmaz
* Gözüne görüş gücü verdi mi, gözünde bu alem gibi yüzlerce alem peydahlanır. Sana göre bu dünya pek büyüktür, sonsuzdur ama bil ki Allah’ın gücüne karşı bir zerre bile değildir.
*Rabbim sadrımı şerh eyle... Zarfını aç bu ebede yazılı kalbimin. İşlerimi kolay eyle. Çöz düğümü dilimden. Beni ok(un)ur eyle. Ta ki anla(şılı)r olayım.
